Bibliografia przekładów

Bibliografia polskich przekładów literary antycznej

Szanowni Państwo

            W ramach projektu „Biblioteka Antyczna” chcielibyśmy stworzyć również możliwie jak najbardziej kompletną bibliografię dotychczasowych polskich przekładów z literatur antycznych. Bibliografie tego rodzaju powstawały wielokrotnie w przeszłości, np. na łamach Meandra – „Antyk w Polsce”, czy w II tomie „Vademecum historyka starożytnej Grecji i Rzymu”, w pierwszym wydaniu z 1986 r., czy na naszej stronie, gdzie zestawiamy listę tomów wydanych w serii „Biblioteka Antyczna” w ubiegłych latach. Wiemy, że wielu badaczy sporządza przy okazji własnych prowadzonych badań cząstkowe bibliografie różnych autorów, jak np. p. dr Katarzyna Jażdżewska zobiła w przypadku Plutarcha (https://www.academia.edu/4792356/Polskie_przeklady_Plutarcha_zestawienie). Te wszystkie cenne bibliografie są jednak rozproszone w wielu miejscach i często są niedostępne on-line. Ponadto w ostatnich latach ukazało się wiele przekładów, w rozlicznych wydawnictwach, często o bardzo lokalnym zasięgu, które pozostają prawie nieznane nawet w środowisku starożytniczym.

W związku z tym „Biblioteka Antyczna” zamierza stworzyć specjalną podstronę: „Biblioteka przekładów”, gdzie odnaleźć będzie można informacje, czy dane dzieło antycznego autora było kiedykolwiek tłumaczone na język polski. Kiedykolwiek, gdyż chcielibyśmy także odnotowywać przekłady najstarsze od XVI w. poczynając, co nie jest już dziś takie trudne, gdyż dzięki rozbudowującym się repozytoriom cyfrowym starodruki wracają do normalnego obiegu akademickiego.

Do sporządzenia takiej bibliografii „Biblioteka Antyczna” pragnie zaprosić wszystkich polskich filologów i przedstawicieli innych dyscyplin starożytniczych. Dzięki współpracy wielu osób taka bibliografia będzie mogła powstać szybko i będzie możliwie kompletna. Publikowana na bieżąco w sieci, będzie mogła być nieustannie uzupełniana i poprawiana (na podobnej zasadzie działa np. projekt Suda on-line: http://www.stoa.org/sol/list.html). Im bardziej będzie kompletna, tym lepiej będzie nam wszystkim służyć w prowadzonych przez nas badaniach.

Do prac nad tą bibliografią chcemy w szczególny sposób zachęcić młodych adeptów filologii, doktorantów i początkujących pracowników akademickich, którzy na różnych forach rywalizować muszą liczbą publikacji o stypendia, czy o granty, z przedstawicielami innych dyscyplin humanistycznych. Nasi konkurenci publikują wielokrotnie więcej i dużo szybciej od nas, korzystając z tego handicapu, że ich obiekt badań, źródła, czy też literatura przedmiotu spisane są wyłącznie w języku ojczystym, a do tego stan badań nad danym problemem sięga 5, 10, 20, czy maksymalnie 50 lat wstecz. W związku z tym „Biblioteka Antyczna” zapewnia, że każde hasło bibliograficzne danego autora starożytnego poddane zostanie pełnej procedurze recenzyjnej i zostanie opublikowane na naszej stronie imiennie z afiliacją autora, tak żeby doktorant, czy asystent filologii klasycznej itp. mógł wpisać je w ankiecie jako odrębną publikację naukową.

Chcielibyśmy, żeby wszystkie hasła zawierały mniej więcej podobny zestaw informacji na temat przekładów danego autora starożytnego. Nie sposób oczywiście przygotować wspólnego wzoru dla Plutarcha, autora ponad 100 utworów i Enniusza zachowanego tylko we fragmentach, ale uważamy, że w każdym haśle powinny znaleźć się:

  1. kompletna lista dzieł danego autora z oryginalnymi tytułami (po łacinie, a w przypadku autora greckiego po grecku i po łacinie) oraz ze wskazaniem standardowego w naszych czasach wydania czy wydań krytycznych;
  2. dążąca do kompletności lista polskich przekładów;
  3. najważniejsze prace w języku polskim na temat danego autora i jego dzieł.

Tylko tyle i aż tyle – nie mamy jednak zamiaru rywalizować z L’Année philologique. Wszystkie osoby zainteresowane przygotowaniem bibliografii któregoś z autorów z list auctores Graeci (według TLG) i auctores Latini (według PHI) umieszczonych na listach prosimy o kontakt z p. administratorem strony „Biblioteki Antycznej” dr Tomaszem Mojsikiem (tmojsik@uwb.edu.pl) i nadsyłanie mu gotowych bibliografii lub też zgłaszenie chęci zarezerwowania możliwości opracowania danego autora. W miarę napływu zgłoszeń na obu listach pojawiać się będą hyperlinki, jeśli bibliografia dla danego autora będzie już przygotowana, lub też nazwisko osoby, która zarezerwowała sobie danego autora. Taka rezerwacja ważna będzie przez miesiąc, jeśli ktoś się w międzyczasie rozmyśli i jednak nie przygotuje bibliografii, dany autor starożytny zostanie „zwolniony” i wróci do puli tych, których trzeba opracować.

Zależy nam bardzo, aby bibliografia każdego z autorów była w miarę kompletna, ale równie mocno zależy nam, aby obsesja kompletności nie sparaliżowała naszych współpracowników, uniemożliwiając im ukończenie pracy. Otóż przy publikowaniu online lepsza jest praca skończona w 90% niż żadna. To, co przeoczymy, koledzy korzystający z naszej pracy mogą przecież w dowolnym momencie uzupełnić. Szczególnie, że forma elektroniczna w zupełności na taką interakcję i współpracę dla dobra badań nad antykiem pozwala.

Z wyrazami szacunku

Gościwit Malinowski